Yaylı çalgıda ses üç değişkenin bileşimidir: yayın hızı, tele uyguladığı basınç ve telin neresine değdiği. Hız arttıkça ses açılır ve uzar; azaldıkça yoğunlaşır ama kısalır. Basınç arttıkça ses dolar; belirli bir noktadan sonra tel titreşemez hâle gelir ve ezilmiş bir ses çıkar. Temas noktası eşiğe yaklaştıkça ses parlaklaşır ve daha çok basınç kaldırır; tuşa yaklaştıkça yumuşar ve az basınç ister.
Bu üçü birbirine bağlıdır. Birini değiştirince diğer ikisi de ayarlanmak zorundadır.
Kontrbasta tel kalın ve ağır olduğu için titreşimin başlaması zaman alır. Ses başlangıcında biraz daha basınç gerekir. Çalışma yöntemi tek değişkeni ayırmaktır: aynı boş tel, aynı basınç, yalnız hız değiştirilerek çalınır.
Ardından aynı şey basınç ve temas noktası için yapılır. Kulak böylece her değişkenin sesteki karşılığını öğrenir.
Gıcırtı, ezilme ve boş ses bu üçünün yanlış birleşmesinin işaretidir; hangisinin bozuk olduğu tek tek denenerek bulunur.
Bu üç değişkenin ayarı tele göre de değişir. Kalın tel daha çok basınç ve daha yavaş yay ister; ince tel ise az basınçla ve hızlı yayla konuşur. Aynı pasajda tel değiştikçe ayar da değişir.
Derslerimizde ses üretimi bu üç değişken üzerinden çalışılır.